Οι προθεσμίες του EU AI Act

Το χρονοδιάγραμμα του EU AI Act

Ο ευρωπαίος νομοθέτης έδωσε στον EU AI Act σταδιακή έναρξη ισχύος, μια συνειδητή απόφαση για να δώσει χρόνο προσαρμογής στις επιχειρήσεις. Όποιος όμως περιμένει να λήξουν όλες οι προθεσμίες, έχει ήδη αργήσει. Το παρακάτω χρονοδιάγραμμα δείχνει ποιες υποχρεώσεις ισχύουν από πότε:

• 1 Αυγούστου 2024: Ο EU AI Act (Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1689) τίθεται σε ισχύ και ως κανονισμός της ΕΕ εφαρμόζεται άμεσα σε όλα τα κράτη μέλη, χωρίς εθνικό νόμο μεταφοράς. Αρχίζουν να τρέχουν οι μεταβατικές περίοδοι για τις περισσότερες υποχρεώσεις.
• 2 Φεβρουαρίου 2025: Οι απαγορευμένες πρακτικές ΤΝ σύμφωνα με το άρθρο 5 απαγορεύονται οριστικά. Παράλληλα ισχύει η υποχρέωση επάρκειας ΤΝ σύμφωνα με το άρθρο 4: οι επιχειρήσεις πρέπει να διασφαλίζουν ότι όλα τα πρόσωπα που χρησιμοποιούν ΤΝ επαγγελματικά διαθέτουν επαρκείς γνώσεις για την ΤΝ.
• 2 Αυγούστου 2025: Τίθενται σε ισχύ οι υποχρεώσεις για μοντέλα ΤΝ γενικού σκοπού (GPAI). Παράλληλα ενεργοποιείται η δομή διακυβέρνησης: το Γραφείο ΤΝ της ΕΕ, οι εθνικές αρχές εποπτείας της αγοράς και οι διατάξεις περί κυρώσεων καθίστανται εφαρμοστέοι.
• 2 Αυγούστου 2026: Το μεγαλύτερο μέρος των διατάξεων για συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου τίθεται σε ισχύ. Αυτή είναι η κεντρική ημερομηνία για επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν ή αναπτύσσουν ΤΝ σε ευαίσθητους τομείς όπως η επιλογή προσωπικού, η χορήγηση πιστώσεων ή η κρίσιμη υποδομή.
• 2 Αυγούστου 2027: Λήγουν οι τελευταίες μεταβατικές προθεσμίες, για ορισμένα συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου που χρησιμοποιούνται ως στοιχείο ασφαλείας σε ήδη ρυθμιζόμενα προϊόντα (π.χ. ιατρικές συσκευές, μηχανήματα).

Τι ισχύει ήδη σήμερα;

Όταν ο EU AI Act τέθηκε σε ισχύ την 1η Αυγούστου 2024, άρχισαν να μετρούν τα ρολόγια. Από τις 2 Φεβρουαρίου 2025 ισχύουν οι πρώτες σκληρές υποχρεώσεις, και μάλιστα για σχεδόν κάθε επιχείρηση που χρησιμοποιεί ΤΝ επαγγελματικά.

Απαγορευμένες πρακτικές (άρθρο 5): Ορισμένες εφαρμογές ΤΝ απαγορεύονται πλέον πλήρως. Σε αυτές περιλαμβάνονται συστήματα χειραγώγησης ανθρώπων χωρίς τη γνώση τους, κοινωνική βαθμολόγηση από κρατικούς φορείς καθώς και ανεξέλεγκτη βιομετρική αναγνώριση σε πραγματικό χρόνο σε δημόσιους χώρους. Όποιος λειτουργεί ή αναπτύσσει τέτοια συστήματα ενεργεί παράνομα από τον Φεβρουάριο 2025.

Υποχρέωση επάρκειας ΤΝ (άρθρο 4): Παράλληλα ισχύει το άρθρο 4, που απαιτεί από παρόχους και φορείς εκμετάλλευσης να διασφαλίζουν ότι όλα τα απασχολούμενα πρόσωπα διαθέτουν επαρκές επίπεδο γνώσεων για την ΤΝ. Η υποχρέωση αυτή απευθύνεται ρητώς και στους φορείς εκμετάλλευσης, δηλαδή σε επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν έτοιμα προϊόντα ΤΝ όπως chatbots, εργαλεία ανάλυσης ή λογισμικό recruitment βασισμένο σε ΤΝ, χωρίς να τα αναπτύσσουν οι ίδιες. Η μεγάλη πλειονότητα των επιχειρήσεων εμπίπτει ακριβώς σε αυτή την κατηγορία.

Τι έρχεται στη συνέχεια;

Η επόμενη μεγάλη προθεσμία είναι η 2 Αυγούστου 2026. Από αυτή την ημερομηνία οι βασικές διατάξεις του EU AI Act για συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου θα καταστούν πλήρως εφαρμοστέοι, και μαζί τους οι σχετικοί λόγοι επιβολής προστίμων. Επιχειρήσεις που μέχρι τότε δεν μπορούν να προσκομίσουν αξιόπιστες αποδείξεις συμμόρφωσης κινδυνεύουν με επαχθείς κυρώσεις.

Τι θεωρείται υψηλού κινδύνου; Ο EU AI Act ορίζει στο Παράρτημα III συγκεκριμένους τομείς εφαρμογής: ΤΝ στην επιλογή και διαχείριση προσωπικού, σε εκπαιδευτικά ιδρύματα και ιδρύματα επαγγελματικής κατάρτισης, στη χορήγηση πιστώσεων, σε κρίσιμες υποδομές καθώς και στην επιβολή του νόμου. Επίσης, συστήματα ΤΝ που προετοιμάζουν ή επηρεάζουν αποφάσεις για πρόσβαση σε ουσιώδεις δημόσιες ή ιδιωτικές υπηρεσίες μπορεί να χαρακτηριστούν ως υψηλού κινδύνου.

Για συστήματα υψηλού κινδύνου θα ισχύουν από τον Αύγουστο 2026, μεταξύ άλλων: τεκμηριωμένο σύστημα διαχείρισης κινδύνων, τεχνική τεκμηρίωση, ανθρώπινη εποπτεία, σύστημα διαχείρισης ποιότητας — και η απόδειξη επαρκούς γνώσης ΤΝ των απασχολούμενων προσώπων. Τη βασισμένη στον κίνδυνο προσέγγιση και τις τέσσερις κατηγορίες κινδύνου εξηγεί η σελίδα EU AI Act σε γενικές γραμμές.

Τι πρέπει να κάνουν οι επιχειρήσεις και μέχρι πότε

• Άμεσα: Δημιουργία καταγραφής ΤΝ: Πού χρησιμοποιεί η επιχείρησή σας συστήματα ΤΝ και ποια κατηγορία κινδύνου αφορά αυτές τις εφαρμογές;
• Άμεσα (αν δεν έχει γίνει ακόμα): Οργάνωση εκπαιδεύσεων επάρκειας ΤΝ για όλους τους εργαζομένους που χρησιμοποιούν ΤΝ επαγγελματικά και τεκμηρίωση της συμμετοχής με τρόπο ελέγξιμο. οι αρχές μπορεί να ζητήσουν αποδείξεις.
• Έως τον Αύγουστο 2026: Για ΤΝ υψηλού κινδύνου: εξέταση και διασφάλιση ότι η διαχείριση κινδύνων, η τεχνική τεκμηρίωση και η ανθρώπινη εποπτεία είναι θεσπισμένες και αποδείξιμες σύμφωνα με τις απαιτήσεις του EU AI Act.
• Διαρκώς: Νέα εργαλεία ΤΝ και μοντέλα GPAI κατά την εισαγωγή τους να ελέγχονται ως προς την κατηγορία κινδύνου και τυχόν υποχρεώσεις διαφάνειας, πριν τεθούν σε παραγωγική χρήση.
• Διαρκώς: Ασφαλής φύλαξη των αποδείξεων εκπαίδευσης και τακτική ανανέωσή τους. η ΤΝ εξελίσσεται γρήγορα και ο νόμος απαιτεί επίκαιρες γνώσεις.

Συχνές ερωτήσεις για τις προθεσμίες

Η υποχρέωση επάρκειας ΤΝ ισχύει ήδη, αλλά τι ακριβώς σημαίνει αυτό;

Το άρθρο 4 του EU AI Act υποχρεώνει παρόχους και φορείς εκμετάλλευσης να διασφαλίζουν ότι όλα τα πρόσωπα που χρησιμοποιούν ή εποπτεύουν ΤΝ διαθέτουν επαρκείς γνώσεις για αυτήν. Ο νόμος ορίζει το ακριβές περιεχόμενο σκόπιμα τεχνολογικά ουδέτερα. Δεν απαιτείται όλοι οι εργαζόμενοι να μπορούν να προγραμματίζουν. Απαιτείται να κατανοούν πώς λειτουργούν τα συστήματα που χρησιμοποιούν, ποιους κινδύνους εγκυμονούν και πότε απαιτείται ανθρώπινη παρέμβαση. Μια δομημένη εκπαίδευση EU AI Act είναι ο πιο άμεσος τρόπος εκπλήρωσης και τεκμηρίωσης αυτής της υποχρέωσης. Περισσότερες λεπτομέρειες εξηγεί η σελίδα Άρθρο 4: Υποχρέωση επάρκειας ΤΝ.

Χρησιμοποιούμε μόνο απλά εργαλεία ΤΝ. Μας αφορά πραγματικά αυτό;

Ναι. Η υποχρέωση επάρκειας ΤΝ σύμφωνα με το άρθρο 4 ισχύει ανεξαρτήτως του αν η επιχείρηση αναπτύσσει ΤΝ ή «απλώς» τη χρησιμοποιεί. Όποιος χρησιμοποιεί επαγγελματικά ένα chatbot ΤΝ, ένα εργαλείο μετάφρασης βασισμένο σε ΤΝ ή αυτοματοποιημένο λογισμικό ανάλυσης, είναι φορέας εκμετάλλευσης κατά την έννοια του EU AI Act και άρα υπόχρεος. Η κατηγορία κινδύνου της χρησιμοποιούμενης ΤΝ καθορίζει την έκταση των υπόλοιπων υποχρεώσεων. Η υποχρέωση επάρκειας όμως ισχύει για όλους. Περισσότερες απαντήσεις συγκεντρώνει η σελίδα FAQ.

Εκπαιδεύστε την ομάδα τώρα Κατανόηση υποχρέωσης επάρκειας ΤΝ

Αυτή η επισκόπηση βασίζεται στο επίσημο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1689 και δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.