Το EU AI Act εν συντομία

Τι είναι το EU AI Act;

Το EU AI Act τέθηκε σε ισχύ την 1η Αυγούστου 2024 και ισχύει ως κανονισμός ΕΕ άμεσα σε όλα τα κράτη μέλη, χωρίς να απαιτείται εθνικός νόμος εφαρμογής. Στόχος είναι μια αξιόπιστη, ασφαλής και σεβόμενη τα θεμελιώδη δικαιώματα χρήση της ΤΝ στην ενιαία αγορά. Ο κανονισμός ακολουθεί μια προσέγγιση βάσει κινδύνου: όσο μεγαλύτερος ο κίνδυνος μιας εφαρμογής ΤΝ για ανθρώπους και κοινωνία, τόσο αυστηρότερες οι απαιτήσεις.

Σημαντικό: Το EU AI Act ισχύει εξωεδαφικά. Ακόμη και πάροχοι εκτός ΕΕ υπάγονται σε αυτό, εφόσον τα συστήματα ΤΝ τους διατίθενται στην αγορά της ΕΕ ή τα αποτελέσματά τους χρησιμοποιούνται στην ΕΕ. Επιπλέον, οι υποχρεώσεις δεν ενεργοποιούνται μονομιάς, αλλά σταδιακά. Ένα πλήρες χρονοδιάγραμμα θα βρείτε στη σελίδα προθεσμιών μας.

Η προσέγγιση βάσει κινδύνου: οι τέσσερις κατηγορίες κινδύνου

Πυρήνας του EU AI Act είναι η κατάταξη των συστημάτων ΤΝ σε τέσσερις κατηγορίες κινδύνου. Από την κατηγορία προκύπτουν οι συγκεκριμένες υποχρεώσεις:

Οι περισσότερες εταιρείες χρησιμοποιούν ΤΝ στην περιοχή του ελάχιστου ή περιορισμένου κινδύνου. Αλλά ακόμα και τότε ισχύει μια θεμελιώδης υποχρέωση ανεξαρτήτως κατηγορίας κινδύνου, η επάρκεια ΤΝ των εργαζομένων.

GPAI: μοντέλα γενικού σκοπού

Ιδιαίτερο ρόλο διαδραματίζουν τα μοντέλα GPAI (General Purpose AI), μεγάλα, πολυχρηστικά μοντέλα ΤΝ που βρίσκονται πίσω από σύγχρονα chatbots και γεννήτορες κειμένου ή εικόνας. Γι' αυτά ισχύουν από τις 2 Αυγούστου 2025 ειδικές υποχρεώσεις, όπως τεχνική τεκμηρίωση, διαφάνεια έναντι κατάντη παρόχων και συμμόρφωση με το δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας. Για ιδιαίτερα ισχυρά μοντέλα με πιθανούς συστημικούς κινδύνους προβλέπονται πρόσθετες απαιτήσεις.

Ποιον αφορά; Πάροχοι, φορείς ανάπτυξης κ.ά.

Το EU AI Act διακρίνει διάφορους ρόλους, με διαφορετικές εκτάσεις υποχρεώσεων:

• Πάροχοι (Providers): αναπτύσσουν συστήματα ΤΝ ή τα διαθέτουν στην αγορά υπό ίδιο όνομα. Φέρουν τις πλέον εκτεταμένες υποχρεώσεις.
• Φορείς ανάπτυξης (Deployers): χρησιμοποιούν ΤΝ στο πλαίσιο της επαγγελματικής τους δραστηριότητας. Αυτό αφορά τις περισσότερες εταιρείες.
• Εισαγωγείς & διανομείς: εισάγουν ή διανέμουν συστήματα ΤΝ στην αγορά ΕΕ και πρέπει να ελέγχουν τη συμμόρφωσή τους.

Το κρίσιμο σημείο: ακόμη και όποιος «απλώς» χρησιμοποιεί ΤΝ, δηλαδή ενεργεί ως φορέας ανάπτυξης, έχει υποχρεώσεις, ιδίως ως προς την επάρκεια ΤΝ των εργαζομένων. Η παρανόηση «Εμείς δεν αναπτύσσουμε ΤΝ, άρα δεν μας αφορά» είναι ένα από τα πιο συνηθισμένα λάθη.

Ποιες υποχρεώσεις ισχύουν και από πότε;

Το EU AI Act εφαρμόζεται σε στάδια. Οι σημαντικότεροι σταθμοί:

• 1 Αυγούστου 2024: Ο κανονισμός τίθεται σε ισχύ.
• 2 Φεβρουαρίου 2025: Ισχύουν οι απαγορευμένες πρακτικές (άρθρο 5) και η υποχρέωση επάρκειας ΤΝ (άρθρο 4).
• 2 Αυγούστου 2025: Τίθενται σε ισχύ οι υποχρεώσεις για τα μοντέλα GPAI, η δομή διακυβέρνησης και οι κυρωτικές διατάξεις.
• 2 Αυγούστου 2026: Τίθεται σε ισχύ το μεγαλύτερο μέρος των διατάξεων για συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου.
• 2 Αυγούστου 2027: Λήγουν οι τελευταίες μεταβατικές περίοδοι για ορισμένα συστήματα υψηλού κινδύνου.

Όλες οι λεπτομέρειες και εξαιρέσεις επεξηγούνται στη σελίδα προθεσμιών.

EU AI Act και GDPR: δεν είναι το ένα ή το άλλο

Το EU AI Act δεν αντικαθιστά τον Γενικό Κανονισμό για την Προστασία Δεδομένων (GDPR). Και τα δύο ισχύουν παράλληλα. Ενώ ο GDPR ρυθμίζει τη χρήση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, το EU AI Act αφορά το ίδιο το σύστημα ΤΝ και τους κινδύνους του. Όταν μια εφαρμογή ΤΝ επεξεργάζεται προσωπικά δεδομένα, οι εταιρείες πρέπει να συμμορφώνονται ταυτόχρονα και με τα δύο κανονιστικά πλαίσια. Η αξιόπιστη επάρκεια ΤΝ βοηθά τους εργαζόμενους να αναγνωρίζουν αυτές ακριβώς τις διεπαφές στην καθημερινή τους εργασία.

Κυρώσεις σε περίπτωση παραβάσεων

Οι παραβάσεις του EU AI Act ενδέχεται να επιφέρουν αισθητά πρόστιμα. Ο κανονισμός τα κλιμακώνει ανάλογα με τη σοβαρότητα:

• Έως 35 εκατ. € ή 7 % του παγκόσμιου ετήσιου τζίρου, αποκλειστικά για απαγορευμένες πρακτικές σύμφωνα με το άρθρο 5.
• Έως 15 εκατ. € ή 3 %, για παραβάσεις άλλων υποχρεώσεων, όπως της υποχρέωσης επάρκειας ΤΝ κατά το άρθρο 4.
• Έως 7,5 εκατ. € ή 1,5 %, για ψευδείς ή παραπλανητικές δηλώσεις προς τις αρχές.

Για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και startups ισχύει αντίστοιχα το χαμηλότερο των δύο ποσών ως ανώτατο όριο. Περισσότερα στη σελίδα Πρόστιμα.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη για την εταιρεία σας;

• Αποκτήστε επισκόπηση για το πού χρησιμοποιείται ΤΝ στην εταιρεία σας.
• Διασφαλίστε ότι οι εργαζόμενοι διαθέτουν επαρκή επάρκεια ΤΝ κατά το άρθρο 4.
• Ολοκληρώστε μια εκπαίδευση EU AI Act και τεκμηριώστε τις εκπαιδεύσεις ελέγξιμα, ως απόδειξη έναντι των αρχών.
• Τηρήστε τις προθεσμίες του EU AI Act, ιδίως τις 2 Αυγούστου 2026, οπότε τίθενται σε ισχύ οι διατάξεις για πολλά συστήματα υψηλού κινδύνου.

Συχνές ερωτήσεις για το EU AI Act

Ισχύει το EU AI Act και για μικρές εταιρείες;

Ναι. Η υποχρέωση επάρκειας ΤΝ κατά το άρθρο 4 ισχύει ανεξαρτήτως μεγέθους εταιρείας για όλους που χρησιμοποιούν ΤΝ επαγγελματικά. Στα πρόστιμα, ωστόσο, οι ΜΜΕ επιβαρύνονται λιγότερο.

Χρειάζεται να δηλώσω τα συστήματα ΤΝ μου κάπου;

Υποχρέωση εγγραφής υφίσταται κυρίως για ορισμένα συστήματα υψηλού κινδύνου. Αν χρησιμοποιείτε ΤΝ μόνο στην περιοχή ελάχιστου ή περιορισμένου κινδύνου, η επάρκεια ΤΝ των εργαζομένων σας βρίσκεται στο επίκεντρο. Περισσότερες απαντήσεις συγκεντρώνει η σελίδα Συχνών Ερωτήσεων.

Εκπαιδεύστε την ομάδα σας τώρα Δείτε τα πρόστιμα

Σημείωση: αυτή η επισκόπηση είναι ενημερωτική και δεν αποτελεί νομική συμβουλή.