De EU AI Act in het kort

Waar gaat de EU AI Act over?

De EU AI Act is op 1 augustus 2024 in werking getreden en geldt als EU-verordening rechtstreeks in alle lidstaten, zonder dat een nationaal uitvoeringswet nodig is. Het doel is een betrouwbaar, veilig en grondrechtenconform gebruik van AI in de interne markt. De verordening hanteert een risicogebaseerde aanpak: hoe groter het risico van een AI-toepassing voor mensen en de samenleving, hoe strenger de vereisten.

Belangrijk: de EU AI Act werkt extraterritoriaal. Ook aanbieders buiten de EU vallen eronder zodra hun AI-systemen op de EU-markt komen of hun resultaten in de EU worden gebruikt. De verplichtingen gelden bovendien niet allemaal tegelijk, maar gefaseerd. Een volledig tijdschema vindt u op onze termijnenpagina.

De risicogebaseerde aanpak: de vier risicoklassen

De kern van de EU AI Act is de indeling van AI-systemen in vier risicoklassen. Uit die klasse volgen de concrete verplichtingen:

De meeste bedrijven gebruiken AI met minimaal of beperkt risico. Maar zelfs dan geldt een fundamentele verplichting die ongeacht de risicoklasse van toepassing is, de AI-geletterdheid van medewerkers.

GPAI: modellen voor algemene doeleinden

Een bijzondere positie nemen GPAI-modellen (General Purpose AI) in, grote, veelzijdig inzetbare AI-modellen zoals die achter moderne chatbots en tekst- of beeldgeneratoren schuilgaan. Voor hen gelden vanaf 2 augustus 2025 eigen verplichtingen, onder meer op het gebied van technische documentatie, transparantie tegenover afnemers en naleving van het auteursrecht. Voor bijzonder krachtige modellen met mogelijke systemische risico's komen aanvullende vereisten bij.

Wie wordt geraakt? Aanbieders, gebruiksverantwoordelijken en anderen

De EU AI Act onderscheidt meerdere rollen, met verschillende verplichtingen:

• Aanbieders (providers): ontwikkelen AI-systemen of brengen ze onder eigen naam op de markt. Zij dragen de zwaarste verplichtingen.
• Gebruiksverantwoordelijken (deployers): zetten AI in in het kader van hun beroepsactiviteit. Dat geldt voor de meeste bedrijven.
• Importeurs & distributeurs: importeren of distribueren AI-systemen op de EU-markt en moeten hun conformiteit controleren.

Cruciaal: ook wie AI uitsluitend gebruikt, dus als gebruiksverantwoordelijke optreedt, is gehouden aan verplichtingen, met name rond de AI-geletterdheid van medewerkers. Het misverstand dat wie geen AI ontwikkelt er niet aan onderworpen is, is een van de meest gemaakte fouten.

Welke verplichtingen gelden en vanaf wanneer?

De EU AI Act wordt gefaseerd van kracht. De belangrijkste data op een rij:

• 1 augustus 2024: De verordening treedt in werking.
• 2 februari 2025: Verboden praktijken (art. 5) en de verplichting tot AI-geletterdheid (art. 4) gelden.
• 2 augustus 2025: Verplichtingen voor GPAI-modellen, de governance-structuur en de sanctiebepalingen gaan in.
• 2 augustus 2026: Het grootste deel van de bepalingen voor AI-systemen met hoog risico wordt van toepassing.
• 2 augustus 2027: Laatste overgangsperioden voor bepaalde systemen met hoog risico lopen af.

Alle details en uitzonderingen lichten we toe op de termijnenpagina.

EU AI Act en AVG: geen keuze maar beide

De EU AI Act vervangt de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) niet. Beide gelden naast elkaar. Terwijl de AVG de verwerking van persoonsgegevens regelt, richt de EU AI Act zich op het AI-systeem als zodanig en de risico's ervan. Verwerkt een AI-toepassing persoonsgegevens, dan moeten bedrijven beide regelgevingen tegelijk naleven. Gedegen AI-geletterdheid helpt medewerkers precies die raakvlakken in de dagelijkse praktijk te herkennen.

Sancties bij overtredingen

Overtredingen van de EU AI Act kunnen forse boetes opleveren. De verordening stafelt deze naar ernst:

• Tot € 35 mln of 7 % van de wereldwijde jaaromzet, uitsluitend bij verboden praktijken op grond van artikel 5.
• Tot € 15 mln of 3 %, bij overtredingen van andere verplichtingen, waaronder de verplichting tot AI-geletterdheid op grond van art. 4.
• Tot € 7,5 mln of 1,5 %, bij onjuiste of misleidende informatie aan autoriteiten.

Voor kleine en middelgrote ondernemingen en start-ups geldt telkens het laagste van de twee bedragen als bovengrens. Meer op de pagina Boetes.

Wat betekent dit praktisch voor uw bedrijf?

• Breng in kaart waar in uw bedrijf AI wordt gebruikt.
• Zorg ervoor dat medewerkers over voldoende AI-geletterdheid op grond van artikel 4 beschikken.
• Volg een EU AI Act-training en documenteer opleidingen verifieerbaar, als bewijs richting autoriteiten.
• Houd de termijnen van de EU AI Act in het oog, met name 2 augustus 2026, wanneer de regels voor veel AI-systemen met hoog risico van kracht worden.

Veelgestelde vragen over de EU AI Act

Geldt de EU AI Act ook voor kleine bedrijven?

Ja. De verplichting tot AI-geletterdheid op grond van artikel 4 geldt ongeacht de bedrijfsgrootte voor iedereen die AI beroepsmatig gebruikt. Bij boetes worden kmo's echter minder zwaar belast.

Moet ik mijn AI-systemen ergens aanmelden?

Een registratieplicht geldt vooral voor bepaalde systemen met hoog risico. Gebruikt u AI uitsluitend in de categorie minimaal of beperkt risico, dan staat de AI-geletterdheid van uw medewerkers voorop. Meer antwoorden vindt u op onze FAQ-pagina.

Leid uw team op Bekijk de boetes

Let op: dit overzicht is informatief en vormt geen juridisch advies.