EU AI Act w skrócie

O co chodzi w EU AI Act?

EU AI Act wszedł w życie 1 sierpnia 2024 r. i jako rozporządzenie UE obowiązuje bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich, bez konieczności uchwalania krajowych ustaw wdrażających. Celem jest godne zaufania, bezpieczne i zgodne z prawami podstawowymi korzystanie z AI na jednolitym rynku europejskim. Rozporządzenie opiera się na podejściu opartym na ryzyku: im wyższe ryzyko danego systemu AI dla ludzi i społeczeństwa, tym surowsze wymagania.

Ważne: EU AI Act działa eksterytorialnie. Obejmuje także dostawców spoza UE, gdy ich systemy AI trafiają na rynek unijny lub gdy ich wyniki są wykorzystywane w UE. Obowiązki wchodzą w życie etapami, pełny harmonogram znajdziesz na naszej stronie terminów.

Cztery klasy ryzyka EU AI Act

Sercem EU AI Act jest podział systemów AI na cztery klasy ryzyka. Klasa ryzyka determinuje konkretne obowiązki:

Większość firm korzysta z AI w obszarze minimalnego lub ograniczonego ryzyka. Nawet wtedy obowiązuje jednak jeden fundamentalny wymóg, niezależny od klasy ryzyka, obowiązek zapewnienia kompetencji pracowników w zakresie AI.

GPAI: modele ogólnego przeznaczenia

Szczególną rolę odgrywają modele GPAI (General Purpose AI), duże, wszechstronne modele AI, jakie stoją za nowoczesnymi chatbotami oraz generatorami tekstu i obrazów. Od 2 sierpnia 2025 r. obowiązują ich własne wymogi: m.in. dokumentacja techniczna, przejrzystość wobec dostawców niższego szczebla i przestrzeganie prawa autorskiego. Dla szczególnie wydajnych modeli niosących ryzyko systemowe przewidziano dodatkowe wymagania.

Kogo to dotyczy? Dostawcy, podmioty stosujące i inni

EU AI Act rozróżnia kilka ról — z różnie daleko idącymi obowiązkami:

• Dostawcy (providers): opracowują systemy AI lub wprowadzają je na rynek pod własną nazwą. Ponoszą najszersze obowiązki wynikające z rozporządzenia.
• Podmioty stosujące (deployers): korzystają z AI w ramach swojej działalności zawodowej, dotyczy to większości firm.
• Importerzy i dystrybutorzy: importują lub dystrybuują systemy AI na rynku UE i muszą weryfikować ich zgodność z przepisami.

Kluczowe: nawet ten, kto AI „jedynie" używa — czyli działa jako podmiot stosujący — ma obowiązki, w szczególności dotyczące kompetencji pracowników w zakresie AI. Przekonanie „nie rozwijamy AI, nas to nie dotyczy" jest jednym z najczęstszych błędów.

Jakie obowiązki obowiązują i od kiedy?

EU AI Act wchodzi w życie etapami. Najważniejsze terminy w skrócie:

• 1 sierpnia 2024 r.: rozporządzenie wchodzi w życie.
• 2 lutego 2025 r.: zakazane praktyki (art. 5) oraz obowiązek kompetencji w AI (art. 4) zaczynają obowiązywać.
• 2 sierpnia 2025 r.: obowiązki dla modeli GPAI, struktura zarządzania i przepisy sankcyjne stają się skuteczne.
• 2 sierpnia 2026 r.: większość przepisów dotyczących systemów AI wysokiego ryzyka wchodzi w życie.
• 2 sierpnia 2027 r.: ostatnie okresy przejściowe dla wybranych systemów wysokiego ryzyka wygasają.

Wszystkie szczegóły i wyjątki wyjaśniamy na stronie terminów.

EU AI Act i RODO: nie jedno lub drugie

EU AI Act nie zastępuje ogólnego rozporządzenia o ochronie danych, oba obowiązują równolegle. Podczas gdy RODO reguluje przetwarzanie danych osobowych, EU AI Act skupia się na samym systemie AI i jego ryzykach. Jeśli aplikacja AI przetwarza dane osobowe, firma musi jednocześnie przestrzegać obu aktów prawnych. Solidne kompetencje w zakresie AI pomagają pracownikom dostrzegać te punkty styku w codziennej pracy.

Sankcje za naruszenia

Naruszenia EU AI Act mogą skutkować dotkliwymi karami. Rozporządzenie przewiduje trzy poziomy w zależności od wagi naruszenia:

• Do 35 mln € lub 7 % światowego rocznego obrotu, wyłącznie za zakazane praktyki według artykułu 5.
• Do 15 mln € lub 3 %, za naruszenia innych obowiązków, w tym obowiązku kompetencji w AI według art. 4.
• Do 7,5 mln € lub 1,5 %, za fałszywe lub wprowadzające w błąd informacje przekazywane organom.

Dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) oraz startupów jako górny pułap obowiązuje niższa z obu kwot. Więcej na stronie Kary.

Co to oznacza w praktyce dla Twojej firmy?

• Zrób przegląd tego, gdzie w Twojej firmie wykorzystywana jest AI.
• Zadbaj, aby pracownicy posiadali wystarczające kompetencje w AI zgodnie z artykułem 4.
• Ukończ szkolenie z EU AI Act i dokumentuj szkolenia w sposób weryfikowalny, jako dowód dla organów nadzoru.
• Miej na uwadze terminy EU AI Act, w szczególności 2 sierpnia 2026 r., od kiedy przepisy dotyczą wielu systemów AI wysokiego ryzyka.

Często zadawane pytania o EU AI Act

Czy EU AI Act dotyczy małych firm?

Tak. Obowiązek kompetencji w AI wynikający z artykułu 4 dotyczy niezależnie od wielkości firmy wszystkich, którzy korzystają z AI zawodowo. Przy ustalaniu kar MŚP korzystają jednak z niższego górnego pułapu.

Czy muszę gdzieś rejestrować swoje systemy AI?

Obowiązek rejestracji dotyczy przede wszystkim wybranych systemów wysokiego ryzyka. Jeśli korzystasz z AI wyłącznie w obszarze minimalnego lub ograniczonego ryzyka, w centrum uwagi pozostają kompetencje Twoich pracowników. Więcej odpowiedzi znajdziesz na naszej stronie FAQ.

Przeszkol zespół Zobacz kary

Uwaga: ten przegląd ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.