Podstawy

EU AI Act w skrócie

Rozporządzenie UE w sprawie AI (rozporządzenie (UE) 2024/1689) nie reguluje AI jednolicie, lecz według ryzyka jej zastosowania. Jego obowiązek kompetencji w AI dotyczy każdej firmy, która zawodowo stosuje systemy AI na własną odpowiedzialność (art. 4, art. 3 pkt 4), z wyjątkami z art. 2.

Jeden obowiązek dotyczy niemal każdej firmy, która zawodowo korzysta z AI

Niezależnie od klasy ryzyka: kompetencje AI Twoich pracowników zgodnie z artykułem 4. Nasze szkolenie je obejmuje, w 26 językach, z certyfikatem dla każdej osoby i raportem audytu dla całego przedsiębiorstwa.

29,75 € za osobę, netto, kraj: Polska (bez abonamentu) · Rozliczenie w PLN

Przeszkol zespół Jak to przebiega

Czym jest EU AI Act?

EU AI Act (rozporządzenie (UE) 2024/1689) to unijne rozporządzenie w sprawie AI: ustanawia jednolite zasady wprowadzania do obrotu, oddawania do użytku i wykorzystywania systemów AI w UE. Wszedł w życie 1 sierpnia 2024 r. i jako rozporządzenie UE obowiązuje bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich, bez konieczności uchwalania krajowych ustaw wdrażających. Celem jest godne zaufania, bezpieczne i zgodne z prawami podstawowymi korzystanie z AI na jednolitym rynku europejskim. Rozporządzenie opiera się na podejściu opartym na ryzyku: im wyższe ryzyko danego systemu AI dla ludzi i społeczeństwa, tym surowsze wymagania.

Ważne: EU AI Act działa eksterytorialnie. Obejmuje także dostawców spoza UE, gdy ich systemy AI trafiają na rynek unijny lub gdy ich wyniki są wykorzystywane w UE. Obowiązki wchodzą w życie etapami, pełny harmonogram znajdziesz na naszej stronie terminów.

Jakie klasy ryzyka określa EU AI Act?

EU AI Act klasyfikuje AI według ryzyka, powszechnie w czterech poziomach: ryzyko niedopuszczalne (zakazane), wysokie ryzyko, ograniczone ryzyko i minimalne ryzyko. Samo rozporządzenie nie używa pojęcia „klasa ryzyka”; reguluje zakazane praktyki (art. 5), AI wysokiego ryzyka (art. 6), obowiązki przejrzystości (art. 50) i odrębne obowiązki dla modeli GPAI (rozdział V). Jakie obowiązki wynikają z klasyfikacji, pokazują karty i tabela; każdy poziom wraz z przykładami omawia przegląd klas ryzyka z przykładami.

Ryzyko niedopuszczalne

Praktyki zakazane, np. scoring społeczny lub systemy manipulacyjne. Zakazane od 2 lutego 2025 r.

Wysokie ryzyko

AI w obszarach wrażliwych (np. rekrutacja, udzielanie kredytów, infrastruktura krytyczna). Surowe wymogi zarządzania ryzykiem, jakości danych i nadzoru ludzkiego.

Ograniczone ryzyko

Obowiązki przejrzystości, użytkownik musi np. wiedzieć, że rozmawia z chatbotem lub że treść jest generowana przez AI.

Minimalne ryzyko

Wszystkie pozostałe systemy AI, dla których nie obowiązują ani zakazy, ani obowiązki dla AI wysokiego ryzyka lub obowiązki przejrzystości. Obowiązek kompetencji w AI z art. 4 obowiązuje także tutaj.

Klasy ryzyka w EU AI Act: przykłady, obowiązki i terminy
Klasa ryzykaPrzykładyCo obowiązujeOd kiedy
Ryzyko niedopuszczalne (art. 5)Scoring społeczny, techniki manipulacyjne, rozpoznawanie emocji w miejscu pracy i w instytucjach edukacyjnych, nieukierunkowane pozyskiwanie wizerunków twarzyzakazaneod 2 lutego 2025 r., kolejne zakazy od 2 grudnia 2026 r.
Wysokie ryzyko (art. 6, załączniki I i III)Rekrutacja, ocena zdolności kredytowej, egzaminy w edukacji, infrastruktura krytyczna, AI jako związany z bezpieczeństwem element produktu, np. w wyrobach medycznychDostawcy: zarządzanie ryzykiem, jakość danych, dokumentacja techniczna, ocena zgodności. Podmioty stosujące: stosowanie zgodnie z instrukcją obsługi, nadzór ze strony człowieka, monitorowanie (art. 26)od 2 grudnia 2027 r. (załącznik III) i 2 sierpnia 2028 r. (załącznik I)
Ograniczone ryzyko (art. 50)Chatboty, treści wygenerowane lub zmanipulowane przez AI (deepfake)Przejrzystość: informacja o AI, oznaczanie treściod 2 sierpnia 2026 r.
Minimalne ryzykoFiltry antyspamowe, narzędzia do tłumaczenia i sprawdzania pisownibrak obowiązków z art. 5, 6 lub 50brak odrębnego terminu
Wszystkie klasy ryzyka: kompetencje w zakresie AI (art. 4)każdy system AI wykorzystywany zawodowośrodki wspierające kompetencje w zakresie AI zaangażowanych osóbod 2 lutego 2025 r., w nowym brzmieniu od 27 lipca 2026 r.

Także kto korzysta z AI tylko w obszarze minimalnego lub ograniczonego ryzyka, ma podstawowy obowiązek, niezależny od klasy ryzyka: kompetencje pracowników w zakresie AI. Wszystkie zakazane praktyki, osiem obszarów wysokiego ryzyka z załącznika III i typowe zastosowania z codziennej pracy biurowej znajdziesz na stronie Klasy ryzyka w EU AI Act.

Niezależnie od klasy ryzyka obowiązek kompetencji w zakresie AI według artykułu 4 dotyczy niemal wszystkich firm korzystających z AI, już od 2 lutego 2025 r. Więcej na stronie art. 4, kompetencje w AI.

Do której klasy ryzyka należy Twój system AI?

Klasyfikację rozstrzygają cztery pytania zadane w tej kolejności. Jeden system może jednocześnie podlegać kilku obowiązkom, na przykład jako AI wysokiego ryzyka z obowiązkami przejrzystości.

  1. Zakazane? Jeśli zastosowanie stanowi zakazaną praktykę z art. 5, jest niedozwolone.
  2. Wysokie ryzyko? Jeśli system AI jest związanym z bezpieczeństwem elementem produktu objętego załącznikiem I lub sam jest takim produktem, a produkt podlega ocenie zgodności przeprowadzanej przez stronę trzecią, albo jeśli jest stosowany w obszarze z załącznika III, takim jak zatrudnienie, edukacja, zdolność kredytowa czy infrastruktura krytyczna, z reguły jest to AI wysokiego ryzyka. Wyjątki dla systemów z załącznika III, które nie stwarzają znaczącego ryzyka, określa art. 6 ust. 3.
  3. Obowiązki przejrzystości? Jeśli system wchodzi w interakcję z ludźmi lub generuje tekst, obraz, dźwięk lub wideo, mają zastosowanie obowiązki przejrzystości z art. 50.
  4. W przeciwnym razie minimalne ryzyko: Jeśli żaden z tych przypadków nie zachodzi, nie powstają obowiązki z art. 5, 6 ani 50.

We wszystkich czterech przypadkach ma zastosowanie obowiązek kompetencji w zakresie AI z art. 4.

GPAI: modele ogólnego przeznaczenia

Szczególną rolę odgrywają modele GPAI (General Purpose AI), duże, wszechstronne modele AI, jakie stoją za nowoczesnymi chatbotami oraz generatorami tekstu i obrazów. Od 2 sierpnia 2025 r. obowiązują ich własne wymogi: m.in. dokumentacja techniczna, przejrzystość wobec dostawców niższego szczebla i przestrzeganie prawa autorskiego. Dla szczególnie wydajnych modeli niosących ryzyko systemowe przewidziano dodatkowe wymagania. Dla modeli wprowadzonych do obrotu przed 2 sierpnia 2025 r. dostawcy mają czas do 2 sierpnia 2027 r. (art. 111 ust. 3). Kary pieniężne Komisji na podstawie art. 101 grożą od 2 sierpnia 2026 r.

Kogo to dotyczy? Dostawcy, podmioty stosujące i inni

EU AI Act rozróżnia kilka ról — z różnie daleko idącymi obowiązkami:

  • Dostawcy (providers): opracowują system AI lub zlecają jego opracowanie i wprowadzają go do obrotu pod własną nazwą lub własnym znakiem towarowym albo oddają go do użytku (art. 3 pkt 3).
  • Podmioty stosujące (deployers): wykorzystują system AI, nad którym sprawują kontrolę, z wyjątkiem osobistej działalności pozazawodowej (art. 3 pkt 4).
  • Importerzy i dystrybutorzy: importują lub dystrybuują systemy AI na rynku UE; w przypadku systemów AI wysokiego ryzyka muszą weryfikować ich zgodność z przepisami (art. 23, 24).

Kluczowe: nawet ten, kto AI „jedynie" używa, jest objęty jako podmiot stosujący (art. 3 pkt 4, art. 4), w szczególności w zakresie kompetencji pracowników w zakresie AI.

Jakie obowiązki obowiązują i od kiedy?

EU AI Act wchodzi w życie etapami. Najważniejsze terminy w skrócie:

  • 1 sierpnia 2024 r.: rozporządzenie wchodzi w życie.
  • 2 lutego 2025 r.: zakazane praktyki (art. 5) oraz obowiązek kompetencji w AI (art. 4) zaczynają obowiązywać.
  • 2 sierpnia 2025 r.: obowiązki dla modeli GPAI (dla modeli wprowadzonych do obrotu przed tą datą okres przejściowy do 2 sierpnia 2027 r.), struktura zarządzania i przepisy sankcyjne stają się skuteczne, z wyjątkiem kar pieniężnych dla modeli GPAI z art. 101.
  • 27 lipca 2026 r.: Digital Omnibus (rozporządzenie (UE) 2026/1744) wchodzi w życie, nadaje art. 4 nowe brzmienie i przesuwa terminy dla AI wysokiego ryzyka.
  • 2 sierpnia 2026 r.: rozporządzenie ma zastosowanie ogólnie, m.in. obowiązki przejrzystości z art. 50 i kary pieniężne dla modeli GPAI z art. 101.
  • 2 grudnia 2026 r.: nowe zakazy z art. 5 (intymne materiały przedstawiające rzeczywiste osoby bez ich zgody, materiały przedstawiające seksualne wykorzystywanie dzieci); koniec okresu przejściowego dla oznaczania z art. 50 ust. 2 w systemach wprowadzonych do obrotu przed 2 sierpnia 2026 r.
  • 2 grudnia 2027 r.: obowiązki dla systemów AI wysokiego ryzyka z załącznika III (np. zarządzanie personelem, edukacja, zdolność kredytowa).
  • 2 sierpnia 2028 r.: obowiązki dla systemów AI wysokiego ryzyka z załącznika I sekcja A (produkty objęte unijnym prawodawstwem harmonizacyjnym, np. wyroby medyczne).

Wszystkie szczegóły i wyjątki wyjaśniamy na stronie terminów.

EU AI Act i RODO: nie jedno lub drugie

EU AI Act nie zastępuje ogólnego rozporządzenia o ochronie danych, oba obowiązują równolegle. Podczas gdy RODO reguluje przetwarzanie danych osobowych, EU AI Act skupia się na samym systemie AI i jego ryzykach. Jeśli aplikacja AI przetwarza dane osobowe, firma musi jednocześnie przestrzegać obu aktów prawnych. Solidne kompetencje w zakresie AI pomagają pracownikom dostrzegać te punkty styku w codziennej pracy.

Sankcje za naruszenia

Naruszenia EU AI Act mogą skutkować dotkliwymi karami. Art. 99 dzieli kary pieniężne na trzy poziomy:

  • Do 35 mln € lub 7 % światowego rocznego obrotu, wyłącznie za zakazane praktyki według artykułu 5.
  • Do 15 mln € lub 3 %, za naruszenia niektórych obowiązków dostawców, podmiotów stosujących i obowiązków przejrzystości (np. art. 16, 26 i 50).
  • Do 7,5 mln € lub 1 %, za fałszywe lub wprowadzające w błąd informacje przekazywane organom.

Dla dostawców modeli GPAI art. 101 przewiduje odrębne kary pieniężne Komisji (do 3 % lub 15 mln €, w zależności od tego, która kwota jest wyższa). Dla obowiązku kompetencji w AI według art. 4 sam EU AI Act nie przewiduje własnego zakresu kar; sankcje wynikają z prawa krajowego państw członkowskich. Dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) oraz startupów na wszystkich trzech poziomach jako górny pułap obowiązuje niższa z obu kwot (art. 99 ust. 6), dla małych spółek o średniej kapitalizacji od czasu Digital Omnibus na poziomach dla innych obowiązków i fałszywych informacji (art. 99 ust. 6a). Więcej na stronie Kary.

Jakie wymagania EU AI Act stawia firmom?

Wymagania zależą od roli i ryzyka: każda firma, która zawodowo korzysta z AI, musi wspierać kompetencje swoich pracowników w zakresie AI (art. 4). Dostawcy i podmioty stosujące systemy AI wysokiego ryzyka mają dodatkowe obowiązki (art. 16 i 26), do tego dochodzą obowiązki przejrzystości, np. dla chatbotów i treści typu deepfake (art. 50). W praktyce oznacza to:

  • Zrób przegląd tego, gdzie w Twojej firmie wykorzystywana jest AI.
  • Podejmij środki wspierające kompetencje w AI zgodnie z artykułem 4, dopasowane do roli i kontekstu zastosowania Twoich pracowników.
  • Ukończ szkolenie z EU AI Act i dokumentuj szkolenia w sposób weryfikowalny, aby móc przedstawić podjęte środki.
  • Miej na uwadze terminy EU AI Act, w szczególności nowe terminy dla systemów AI wysokiego ryzyka: 2 grudnia 2027 r. (załącznik III) i 2 sierpnia 2028 r. (załącznik I).

Często zadawane pytania o EU AI Act

Kiedy EU AI Act wchodzi w życie?

EU AI Act wszedł w życie 1 sierpnia 2024 r., a jego obowiązki stosuje się etapami do 2028 r. Od 2 lutego 2025 r. stosuje się obowiązek kompetencji w AI z art. 4 oraz pierwsze zakazy z art. 5, od 2 sierpnia 2026 r. rozporządzenie ma zastosowanie ogólnie. Obowiązki dla AI wysokiego ryzyka następują 2 grudnia 2027 r. (załącznik III) i 2 sierpnia 2028 r. (załącznik I). Wszystkie terminy znajdziesz na stronie terminów.

Jakie systemy AI nie podlegają EU AI Act?

Wyłączone są przede wszystkim systemy AI wyłącznie do celów wojskowych, obronnych lub bezpieczeństwa narodowego (art. 2 ust. 3), AI rozwinięta specjalnie wyłącznie do celów badań naukowych i rozwojowych (ust. 6) oraz działalność badawcza, testowa i rozwojowa przed wprowadzeniem do obrotu lub oddaniem do użytku, z wyjątkiem testów w warunkach rzeczywistych (ust. 8). Osoby fizyczne, które korzystają z AI w ramach czysto osobistej działalności pozazawodowej, nie mają obowiązków podmiotu stosującego (ust. 10). AI udostępniana na podstawie bezpłatnych licencji otwartego oprogramowania jest wyłączona, o ile nie jest wprowadzana do obrotu lub oddawana do użytku jako AI wysokiego ryzyka ani jako system objęty art. 5 lub 50 (ust. 12). Kto stosuje AI zawodowo, jest natomiast objęty rozporządzeniem.

Czy EU AI Act dotyczy małych firm?

Tak. Obowiązek kompetencji w AI wynikający z artykułu 4 dotyczy niezależnie od wielkości firmy wszystkich, którzy korzystają z AI zawodowo. Przy ustalaniu kar MŚP korzystają jednak z niższego górnego pułapu.

Czy muszę gdzieś rejestrować swoje systemy AI?

Obowiązek rejestracji dotyczy przede wszystkim wybranych systemów wysokiego ryzyka. Jeśli korzystasz z AI wyłącznie w obszarze minimalnego lub ograniczonego ryzyka, w centrum uwagi pozostają kompetencje Twoich pracowników. Więcej odpowiedzi znajdziesz na naszej stronie FAQ.

Przeszkol zespół Zobacz kary

Uwaga: ten przegląd ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.