Digital Omnibus dla AI: co zmieniło się dla firm
Digital Omnibus dla AI to rozporządzenie (UE) 2026/1744. Zmienia ono EU AI Act i obowiązuje od 27 lipca 2026 r. Obowiązek kompetencji w zakresie AI z art. 4 pozostaje, ale został złagodzony. Obowiązki dotyczące AI wysokiego ryzyka przesunięto na 2 grudnia 2027 r. i 2 sierpnia 2028 r., a 2 grudnia 2026 r. zaczynają obowiązywać dwa nowe zakazy.
Stan: 3 listopada 2026 r., sprawdzono z tekstem rozporządzenia (UE) 2026/1744 w EUR-Lex. Nie stanowi porady prawnej.
Czym jest Digital Omnibus dla AI?
Rozporządzenie (UE) 2026/1744 z 8 lipca 2026 r. nosi nazwę „Digital Omnibus w sprawie AI”. Zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE 24 lipca 2026 r. i weszło w życie trzeciego dnia po publikacji, czyli 27 lipca 2026 r. Zmienia przede wszystkim EU AI Act w skrócie (rozporządzenie (UE) 2024/1689) i ma uprościć jego stosowanie. Zmienioną wersję AI Act znajdziesz jako tekst skonsolidowany w EUR-Lex.
Dwa pojęcia wracają stale: dostawcy opracowują system AI lub wprowadzają go do obrotu pod własną nazwą. Podmioty stosujące wykorzystują system AI zawodowo; firma, która tylko korzysta z narzędzi AI, jest podmiotem stosującym. Małe spółki o średniej kapitalizacji są większe niż MŚP, ale mniejsze niż duże przedsiębiorstwa.
Zmiany w skrócie
Tabela zestawia dotychczasowy i nowy stan, z podaniem przepisu, terminu i tego, co powinna zrobić firma korzystająca z AI. Pierwsze sześć wierszy dotyczy większości firm, ostatnie cztery przede wszystkim dostawców i przypadków AI wysokiego ryzyka.
| Temat | Dotychczas | Obecnie | Od kiedy | Co robią firmy |
|---|---|---|---|---|
| Kompetencje w zakresie AI (art. 4) | środki, aby w możliwie największym stopniu zapewnić wystarczający poziom kompetencji w zakresie AI | środki wspierające rozwój kompetencji w zakresie AI; nie trzeba gwarantować żadnego określonego poziomu | 27.07.2026 | określić środki dla poszczególnych ról i dobrowolnie je odnotować; sprawdzić praktyczne przykłady Komisji |
| Nowe zakazy (art. 5 ust. 1 lit. ba i bb) | brak odrębnego zakazu | zakazane są systemy AI generujące bez zgody intymne materiały przedstawiające osoby możliwe do zidentyfikowania oraz materiały przedstawiające seksualne wykorzystywanie dzieci | 02.12.2026 | ująć w inwentarzu generatory obrazów i filmów, ustalić zasady korzystania |
| AI wysokiego ryzyka według załącznika III (art. 113) | obowiązki od 02.08.2026 | obowiązki od 02.12.2027 | zmiana w mocy od 27.07.2026 | założyć inwentarz AI, sprawdzić zastosowania w zarządzaniu personelem, edukacji lub ocenie zdolności kredytowej |
| AI wysokiego ryzyka według załącznika I (art. 113) | obowiązki od 02.08.2027 | obowiązki od 02.08.2028 | zmiana w mocy od 27.07.2026 | istotne tylko przy AI w produktach regulowanych |
| Oznaczanie treści generowanych przez AI (art. 50 ust. 2, art. 111 ust. 4) | obowiązek od 02.08.2026 | okres przejściowy do 02.12.2026 dla dostawców generatywnej AI wprowadzonej do obrotu przed 02.08.2026 | 02.12.2026 | dotyczy dostawców; dla podmiotów stosujących nie ma okresu przejściowego |
| Kary pieniężne dla małych spółek o średniej kapitalizacji (art. 99 ust. 6a) | niższa kwota tylko dla MŚP | niższa kwota także dla małych spółek o średniej kapitalizacji, przy naruszeniach z ust. 4 i 5 | 27.07.2026 | sprawdzić klasę wielkości; przy zakazanych praktykach reguła dla spółek o średniej kapitalizacji nie obowiązuje |
| Szczególne kategorie danych do korekty uprzedzeń (nowy art. 4a) | podstawa prawna tylko dla dostawców AI wysokiego ryzyka (art. 10 ust. 5) | także dla dostawców i podmiotów stosujących inne systemy AI oraz dla podmiotów stosujących AI wysokiego ryzyka, tylko gdy jest to bezwzględnie konieczne i na określonych warunkach | 27.07.2026 | brak obowiązku i żadnego przyzwolenia: nadal rozstrzyga RODO; włączyć inspektora ochrony danych |
| Ocena skutków dla praw podstawowych (art. 27 ust. 4) | odrębna ocena | możliwe odniesienie do istniejącej oceny skutków dla ochrony danych | wraz z obowiązkami dotyczącymi AI wysokiego ryzyka | tylko dla podmiotów stosujących określone systemy AI wysokiego ryzyka |
| Rejestracja (art. 6 ust. 3, art. 49 ust. 2) | wszystkie dane według załącznika VIII | uproszczona rejestracja systemów, które dostawca uznaje za niebędące systemami wysokiego ryzyka | 27.07.2026 | sprawa dostawców |
| Nadzór (art. 75) | organy krajowe | Urząd ds. AI właściwy dla określonych systemów opartych na modelach AI ogólnego przeznaczenia | 27.07.2026 | dla firm, które tylko korzystają z AI, zwykle bez skutków |
Podstawą jest tekst rozporządzenia (UE) 2026/1744, przeczytany 3 listopada 2026 r.
Kompetencje w zakresie AI według art. 4: złagodzone, nie zniesione
Dostawcy i podmioty stosujące systemy AI nadal podejmują środki wspierające rozwój kompetencji w zakresie AI wśród swojego personelu i innych osób, które w ich imieniu pracują z AI (art. 4 ust. 1). Nowością jest drugie zdanie: obowiązek nie wymaga, aby gwarantować którejkolwiek osobie określony poziom kompetencji w zakresie AI. Dotychczas firmy miały w możliwie największym stopniu zapewnić wystarczający poziom.
Doszły do tego dwa nowe ustępy. Komisja i państwa członkowskie wspierają przedsiębiorstwa, zwłaszcza MŚP, a Komisja publikuje praktyczne przykłady (ust. 2). Rada ds. AI wydaje zalecenia dotyczące wspólnych celów (ust. 3). Zmianę uzasadnia się obciążeniem, jakie surowe obowiązki powodują zwłaszcza w mniejszych firmach (motyw 8). Przykłady z praktyki Komisja zbiera już w swoim repozytorium praktyk w zakresie kompetencji w AI. Kto przejmie wymienioną tam praktykę, nie spełnia według Komisji art. 4 automatycznie.
W praktyce oznacza to: art. 4 nie narzuca ani formy, ani dowodu. Szkolenie jest jednym z możliwych środków, podobnie jak wewnętrzna polityka lub warsztat. Warto odnotowywać, kto, co i kiedy zrobił. Jak wdrożyć obowiązek kompetencji w zakresie AI z art. 4, wyjaśnia osobna strona.
Nowe zakazy od 2 grudnia 2026 r.
Od 2 grudnia 2026 r. zakazane są dwie kolejne praktyki AI (art. 5 ust. 1 lit. ba i bb, art. 113 ust. 3 lit. a):
- Systemy AI, które generują lub manipulują realistycznymi obrazami, filmami lub nagraniami dźwiękowymi przedstawiającymi intymne części ciała lub czynności seksualne osoby możliwej do zidentyfikowania, bez jej wyraźnej zgody.
- Systemy AI, które generują lub manipulują materiałami przedstawiającymi seksualne wykorzystywanie dzieci w rozumieniu dyrektywy 2011/93/UE.
Dla firm, które takie narzędzia tylko stosują, obowiązuje zasada: korzystanie jest zakazane tylko wtedy, gdy podmiot stosujący wykorzystuje system w tym celu (art. 5 ust. 1a lit. b). Kto używa generatora obrazów do zdjęć produktów lub grafik, nie podlega temu zakazowi. Mimo to jasna zasada korzystania z generatorów obrazów i filmów powinna znaleźć się w polityce AI. Naruszenia zakazów podlegają najwyższemu poziomowi kar; nowa reguła dla spółek o średniej kapitalizacji nie ma tam zastosowania. Szczegóły na stronie Kary i przepisy dla MŚP w EU AI Act.
Terminy: dotychczas i obecnie
Przesunięte zostały głównie obowiązki dotyczące AI wysokiego ryzyka: o 16 miesięcy dla załącznika III (personel, edukacja, ocena zdolności kredytowej i inne obszary) i o 12 miesięcy dla załącznika I (AI w produktach regulowanych). Dochodzi do tego okres przejściowy do 2 grudnia 2026 r. dla oznaczania według art. 50 ust. 2, tylko dla dostawców systemów generatywnych wprowadzonych do obrotu przed 2 sierpnia 2026 r. Pozostałe terminy nie zmieniają się. Terminy od 2024 do 2028 roku znajdziesz w kalendarzu terminów EU AI Act.
Co obowiązuje MŚP i małe spółki o średniej kapitalizacji?
AI Act definiuje teraz MŚP (art. 3 pkt 14a, według zalecenia 2003/361/WE) oraz małe spółki o średniej kapitalizacji (art. 3 pkt 14b, według zalecenia (UE) 2025/1099). Dla małych spółek o średniej kapitalizacji obowiązuje przy karach pieniężnych za naruszenia z art. 99 ust. 4 i 5 każdorazowo niższa z obu kwot (ust. 6a), tak jak dotychczas dla MŚP (ust. 6). Przy zakazanych praktykach (ust. 3) ta reguła nie obejmuje spółek o średniej kapitalizacji. Właściwe są krajowe organy nadzoru rynku.
Co się nie zmieniło
- Dotychczasowe zakazy z art. 5 obowiązują od 2 lutego 2025 r.
- Obowiązki dotyczące modeli AI ogólnego przeznaczenia obowiązują od 2 sierpnia 2025 r.
- Obowiązki podmiotów stosujących z art. 50 ust. 3 i 4 obowiązują od 2 sierpnia 2026 r., bez okresu przejściowego. Więcej na stronie Oznaczanie treści AI.
- Art. 4 pozostaje obowiązkiem podejmowania środków, dla firm każdej wielkości.
Co firmy powinny zrobić teraz
- Założyć inwentarz AI: kto używa jakiego narzędzia i do czego?
- Sprawdzić, czy jakieś zastosowanie podpada pod wysokie ryzyko według załącznika III, na przykład przy wyborze pracowników. Jeśli tak, odnotować 2 grudnia 2027 r.
- Ustalić zasady korzystania z generatorów obrazów i filmów, zanim 2 grudnia 2026 r. zaczną obowiązywać nowe zakazy.
- Określić środki w zakresie kompetencji w AI i dobrowolnie odnotować, kto, co i kiedy zrobił; art. 4 nie wymaga dowodu. Szkolenie z AI dla zespołów jest jednym z możliwych środków.
- Śledzić praktyczne przykłady Komisji dotyczące art. 4.
Często zadawane pytania o Digital Omnibus dla AI
Czy Digital Omnibus dla AI już obowiązuje?
Tak. Rozporządzenie (UE) 2026/1744 zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE 24 lipca 2026 r. i weszło w życie 27 lipca 2026 r. Niektóre zmiany zaczynają obowiązywać później, na przykład nowe zakazy od 2 grudnia 2026 r.
Czy obowiązek szkolenia z AI został zniesiony przez Digital Omnibus?
Nie. Art. 4 nadal zobowiązuje dostawców i podmioty stosujące do podejmowania środków w zakresie kompetencji w AI. Nowością jest to, że nie muszą gwarantować żadnego określonego poziomu kompetencji. Art. 4 nadal nie nakazuje szkolenia, jest ono jednym z możliwych środków. Więcej na stronie obowiązek kompetencji w zakresie AI.
Jaka jest różnica między omnibusem dla AI a omnibusem dotyczącym danych?
To dwa odrębne pakiety legislacyjne. Omnibus dla AI zmienia EU AI Act i obowiązuje od 27 lipca 2026 r. Omnibus dotyczący danych, RODO i plików cookie jest nadal w toku procesu legislacyjnego (stan na 3 listopada 2026 r.).
Czy do 2027 roku nie musimy nic robić?
Musimy. Art. 4 obowiązuje od 2 lutego 2025 r., dotychczasowe zakazy również, a 2 grudnia 2026 r. dochodzą dwa nowe zakazy. Przesunięte zostały głównie obowiązki dotyczące AI wysokiego ryzyka. Przy oznaczaniu starszych systemów generatywnych (art. 50 ust. 2) okres przejściowy do 2 grudnia 2026 r. dotyczy tylko dostawców.
Czy dotyczy to także małych firm?
Tak. Art. 4 nie przewiduje minimalnej wielkości. Ułatwienia dotyczą kar pieniężnych: dla MŚP obowiązuje każdorazowo niższa kwota, dla małych spółek o średniej kapitalizacji przy naruszeniach z art. 99 ust. 4 i 5, nie przy zakazanych praktykach.
Przeszkol zespół Wszystkie terminy
Uwaga: ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.