Merkingarskylda gervigreindar samkvæmt 50. gr.

Hvað kveður 50. gr. gervigreindarreglugerðarinnar á um?

50. gr. skiptir skyldunum á milli tveggja hlutverka: veitenda, sem þróa gervigreindarkerfi eða taka það í notkun undir eigin nafni, og rekenda, sem nota það í atvinnuskyni. Málsgreinarnar fimm í stuttu máli:

• 1. mgr., veitendur: Gervigreindarkerfi sem eiga samskipti við fólk verða að vera hönnuð þannig að fólk viti að það sé að tala við gervigreind, nema það sé augljóst.
• 2. mgr., veitendur: Myndir, myndskeið, hljóð og textar sem gervigreind hefur búið til eða breytt verða að vera merkt á véllesanlegu sniði og greinanleg sem gervilega mynduð.
• 3. mgr., rekendur: Sá sem notar tilfinningagreiningu eða lífkennaflokkun upplýsir þá einstaklinga sem í hlut eiga.
• 4. mgr., rekendur: Greina skal frá því að djúpfalsanir og gervigreindartextar, sem ætlað er að upplýsa almenning um málefni sem varða almannahagsmuni, séu gerð með gervigreind. Fyrir texta fellur þetta niður ef manneskja fer yfir þá ritstjórnarlega og ber ábyrgð á þeim.
• 5. mgr., allir: Tilkynningin verður að vera skýr og greinileg, í síðasta lagi við fyrstu samskipti eða fyrstu snertingu, og aðgengileg.

Digital Omnibus (reglugerð (ESB) 2026/1744) breytti engu um þessar skyldur. Aðeins 7. mgr. um starfsvenjureglur framkvæmdastjórnarinnar var endurorðuð.

Hvenær tekur merkingarskyldan gildi?

50. gr. gildir frá 2. ágúst 2026. Veitendur skapandi gervigreindarkerfa sem sett voru á markað fyrir þann dag hafa aðlögunartímabil til 2. desember 2026 fyrir véllesanlega merkingu samkvæmt 2. mgr. (4. mgr. 111. gr.). Fyrir rekendur er ekkert aðlögunartímabil: Upplýsa þarf um djúpfölsun í auglýsingum frá og með ágúst. Samkvæmt framkvæmdastjórninni þarf ekki að merkja eftir á efni sem varð til fyrir 2. ágúst 2026. Allar dagsetningar eru á síðunni Frestir. Gervigreindarreglugerðin hefur enn ekki verið tekin upp í EES-samninginn (EFTA EEA-Lex: staðan „under scrutiny“ fyrir Ísland, Liechtenstein og Noreg). Fyrir fyrirtæki á Íslandi gilda skyldurnar ekki fyrr en eftir upptöku hennar og innleiðingu í íslenskan rétt. Fyrirtæki sem bjóða fram gervigreindarkerfi eða gervigreindarefni í ESB, eða þar sem niðurstöður kerfanna eru notaðar í ESB, geta þó nú þegar fallið undir hana.

Hvað þýðir þetta fyrir dæmigerð tilvik í fyrirtækjum?

Flokkunin byggist á leiðbeiningum framkvæmdastjórnarinnar frá 20. júlí 2026 og spurningum hennar og svörum um 50. gr. Jaðartilvik, til dæmis hvort auglýsingatexti varði málefni sem varðar almannahagsmuni, ættir þú að láta meta í hverju tilviki fyrir sig.

Hvernig á að merkja rétt?

Reglugerðin mælir ekki fyrir um tiltekið form en krefst skýrrar tilkynningar á réttum tíma. Eftirfarandi hefur reynst vel:

• Í spjallglugganum sýnileg setning á borð við „Þú ert að spjalla við gervigreindaraðstoðarmann“ áður en fyrsta svarið birtist.
• Í síma tilkynning í upphafi, eins og leiðbeiningar framkvæmdastjórnarinnar mæla með.
• Á myndum og myndskeiðum tilkynning beint við efnið, ekki aðeins á Impressum-síðunni. Fyrir listræn eða háðsk verk nægir tilkynning sem truflar ekki verkið.
• Innri regla um hver fer yfir efni fyrir birtingu og hvenær tilkynningar er þörf. Hún á heima í gervigreindarstefnu fyrirtækisins.

Starfsvenjureglur framkvæmdastjórnarinnar um merkingu gervigreindarefnis voru birtar 10. júní 2026 og bjóða upp á valkvæð tákn. Þær eru valfrjálsar.

Hvað liggur við brotum?

Við brotum gegn 50. gr. geta legið sektir allt að 15 milljónum evra eða 3 % af árlegri heildarveltu á heimsvísu (4. mgr. 99. gr.). Fyrir lítil og meðalstór fyrirtæki gildir sú fjárhæð sem lægri er. Lögbær eru markaðseftirlitsyfirvöld aðildarríkjanna. Nánar um sektarrammana á síðunni Sektir.

Algengar spurningar um merkingu gervigreindar

Þarf ég að merkja hverja mynd sem gervigreind býr til?

Nei. Fyrir rekendur gildir upplýsingaskyldan um djúpfalsanir, þ.e. myndir, myndskeið eða hljóðupptökur sem líkjast raunverulegum einstaklingum, hlutum, stöðum eða atburðum og myndu ranglega virðast ósviknar (60. tölul. 3. gr., 4. mgr. 50. gr.). Myndskreyting sem greinilega er teiknuð er ekki djúpfölsun. Véllesanleg merking skránna er á ábyrgð veitenda gervigreindartólanna.

Þarf að merkja bloggfærslu sem skrifuð er með gervigreind?

Aðeins ef textinn er birtur til að upplýsa almenning um málefni sem varða almannahagsmuni og engin manneskja hefur farið yfir hann ritstjórnarlega og borið ábyrgð á honum (4. mgr. 50. gr.). Samkvæmt framkvæmdastjórninni telst einföld stafsetningarleiðrétting ekki yfirferð. Sá sem fer efnislega yfir texta fyrir birtingu og ber ábyrgð á þeim þarf ekki að merkja þá samkvæmt 50. gr.

Gildir 50. gr. líka ef við notum ChatGPT eingöngu innanhúss?

Að jafnaði ekki. Skyldurnar varða fólk sem á samskipti við gervigreindarkerfi eða er útsett fyrir því, sem og birt efni. Um innri notkun gildir þó skyldan um gervigreindarfærni samkvæmt 4. gr., sjá Skyldan um gervigreindarfærni.

Þarf ég ESB-táknið fyrir gervigreindarefni?

Nei. Starfsvenjureglur framkvæmdastjórnarinnar um merkingu gervigreindarefnis eru valfrjálsar og táknin í þeim eru aðeins boð. Sá sem undirritar ekki reglurnar þarf að sýna fram á það með öðrum hætti að hann uppfylli skyldurnar. Mestu skiptir skýr tilkynning þar sem fólk sér efnið.

Þjálfaðu liðið þitt núna Yfirlit yfir EU AI Act

Athugið: þessi grein er til almennrar upplýsingar og telst ekki lögfræðiráðgjöf.