AI-labelplicht volgens art. 50
Sinds 2 augustus 2026 gelden de transparantieverplichtingen van de EU AI Act (art. 50). Voor de meeste bedrijven zijn drie gevallen van belang: chatbots en spraakassistenten die zich als AI kenbaar maken, deepfakes waarvan wordt bekendgemaakt dat ze door AI zijn gemaakt, en AI-teksten over onderwerpen van algemeen belang.
Wat regelt art. 50 van de AI-verordening?
Art. 50 verdeelt de verplichtingen over twee rollen: aanbieders, die een AI-systeem ontwikkelen of onder eigen naam in gebruik stellen, en gebruiksverantwoordelijken, die het beroepsmatig gebruiken. De vijf leden in overzicht:
- Lid 1, aanbieders: AI-systemen die interactie hebben met mensen, moeten zo zijn ontworpen dat de mensen weten dat zij met een AI praten, tenzij dat duidelijk is.
- Lid 2, aanbieders: Door AI gegenereerde of gemanipuleerde beelden, video's, audio en teksten moeten machineleesbaar worden gemarkeerd en herkenbaar zijn als kunstmatig gegenereerd.
- Lid 3, gebruiksverantwoordelijken: Wie emotieherkenning of biometrische categorisering inzet, informeert de betrokken personen.
- Lid 4, gebruiksverantwoordelijken: Bij deepfakes en AI-teksten die het publiek moeten informeren over aangelegenheden van algemeen belang, moet worden bekendgemaakt dat ze door AI zijn gegenereerd. Bij teksten vervalt dat als een mens ze redactioneel beoordeelt en er de verantwoordelijkheid voor draagt.
- Lid 5, iedereen: De vermelding moet duidelijk en herkenbaar zijn, uiterlijk bij de eerste interactie of blootstelling, en toegankelijk.
De Digital Omnibus (Verordening (EU) 2026/1744) heeft aan deze verplichtingen niets veranderd. Alleen lid 7 over de praktijkcodes van de Commissie is opnieuw geformuleerd.
Vanaf wanneer geldt de labelplicht?
Art. 50 geldt sinds 2 augustus 2026. Voor aanbieders van generatieve AI-systemen die vóór die dag in de handel zijn gebracht, loopt voor de machineleesbare markering volgens lid 2 een overgangsperiode tot 2 december 2026 (art. 111, lid 4). Voor gebruiksverantwoordelijken is er geen overgangsperiode: bij een deepfake in reclame moet sinds augustus worden bekendgemaakt dat die door AI is gegenereerd. Inhoud die vóór 2 augustus 2026 is ontstaan, hoeft volgens de Commissie niet achteraf te worden gelabeld. Alle data vindt u op de pagina termijnen.
Wat betekent dat voor typische gevallen in het bedrijf?
| Geval | Wat geldt | Wie is verantwoordelijk |
|---|---|---|
| Chatbot op de website | vermelding dat een AI-systeem antwoordt, tenzij dat duidelijk is | de aanbieder van de chatbot; wie een bot onder eigen naam laat ontwikkelen, kan zelf aanbieder zijn |
| AI-spraakassistent aan de telefoon | vermelding dat een AI-systeem spreekt, bij voorkeur als aankondiging aan het begin van het gesprek | de aanbieder van de assistent |
| Realistische AI-afbeelding of AI-video van een echte persoon in reclame | deepfake: bekendmaken dat de inhoud door AI is gegenereerd | uw bedrijf als gebruiksverantwoordelijke |
| AI-illustratie die herkenbaar niet echt is | geen bekendmaking volgens art. 50, lid 4 | machineleesbare markering door de aanbieder van de tool |
| AI-tekst over een onderwerp van algemeen belang | bekendmaken, tenzij een mens hem redactioneel beoordeelt en er de verantwoordelijkheid voor draagt | uw bedrijf als gebruiksverantwoordelijke |
| ChatGPT alleen intern | in de regel geen verplichting volgens art. 50, wel AI-geletterdheid volgens art. 4 | uw bedrijf als gebruiksverantwoordelijke |
De indeling berust op de richtsnoeren van de Commissie van 20 juli 2026 en haar vragen en antwoorden over art. 50. Grensgevallen, bijvoorbeeld of een reclametekst een onderwerp van algemeen belang betreft, kunt u het best per geval laten beoordelen.
Hoe labelt u correct?
De verordening schrijft geen vorm voor, maar vereist wel een duidelijke vermelding op het juiste moment. In de praktijk werken goed:
- In het chatvenster een zichtbare zin zoals „U chat met een AI-assistent”, voordat het eerste antwoord verschijnt.
- Aan de telefoon een aankondiging aan het begin, zoals de richtsnoeren van de Commissie aanbevelen.
- Bij afbeeldingen en video's een vermelding direct bij de inhoud, niet alleen in het colofon. Bij artistieke of satirische werken volstaat een vermelding die het werk niet verstoort.
- Een interne regel over wie inhoud vóór publicatie controleert en wanneer een vermelding nodig is. Die hoort in uw AI-beleid.
De praktijkcode van de Commissie voor het labelen van AI-inhoud is sinds 10 juni 2026 gepubliceerd en biedt optionele symbolen. Deze is vrijwillig.
Wat staat er op overtredingen?
Overtredingen van art. 50 kunnen worden bestraft met geldboetes tot 15 miljoen euro of 3 % van de wereldwijde jaaromzet (art. 99, lid 4). Voor kleine en middelgrote ondernemingen geldt het laagste van de twee bedragen. Bevoegd zijn de nationale markttoezichtautoriteiten. Meer over de boetekaders op de pagina Boetes.
Veelgestelde vragen over AI-labeling
Moet ik elke door AI gegenereerde afbeelding labelen?
Nee. Voor gebruiksverantwoordelijken geldt de plicht tot bekendmaking bij deepfakes, dus bij beelden, video's of geluidsopnamen die lijken op echte personen, voorwerpen, plaatsen of gebeurtenissen en ten onrechte als echt zouden overkomen (art. 3, punt 60, art. 50, lid 4). Een herkenbaar getekende illustratie is geen deepfake. De machineleesbare markering van de bestanden is een taak van de aanbieders van de AI-tools.
Moet een met AI geschreven blogartikel worden gelabeld?
Alleen als de tekst wordt gepubliceerd om het publiek te informeren over aangelegenheden van algemeen belang en geen mens hem redactioneel heeft beoordeeld en er de verantwoordelijkheid voor draagt (art. 50, lid 4). Een loutere spellingscontrole telt volgens de Commissie niet als beoordeling. Wie teksten vóór publicatie inhoudelijk controleert en ervoor instaat, hoeft ze op grond van art. 50 niet te labelen.
Geldt art. 50 ook als wij ChatGPT alleen intern gebruiken?
In de regel niet. De verplichtingen betreffen mensen die interactie hebben met een AI-systeem of eraan worden blootgesteld, en gepubliceerde inhoud. Voor intern gebruik geldt wel de verplichting tot AI-geletterdheid op grond van art. 4, zie AI-geletterdheid.
Heb ik het EU-symbool voor AI-inhoud nodig?
Nee. De praktijkcode van de Commissie voor het labelen van AI-inhoud is vrijwillig, de symbolen daarin zijn een aanbod. Wie de code niet ondertekent, moet op een andere manier aantonen dat hij aan de verplichtingen voldoet. Doorslaggevend is een duidelijke vermelding op de plek waar mensen de inhoud zien.
Uw team nu trainen EU AI Act in overzicht
Opmerking: Deze bijdrage dient ter algemene informatie en vervangt geen juridisch advies.